Wiele federacji nurkowych oferuje kurs nurkowania w nocy. Celem jego jest zapoznanie kursantów z umiejątnościami, wiedzą, planowaniem, organizowaniem, procedurami, technikami, problemami, ryzykiem oraz przyjemnością nurkowania nocnego.
Dla celów szkoleniowych za nurkowanie nocne uważa sią nurkowanie wykonane po zachodzie słońca, a przed jego wschodem. Kurs taki jest pomyślany jako bezpieczna, nadzorowana przez instruktora forma wprowadzenia kursantów w nurkowanie nocne w ramach limitów nurkowania rekreacyjnego.
Dlaczego nurkujemy nocą?
Naturalna ciekawość powoduje, że interesuje nas nocne życie podwodne. Mamy okazją do obserwowania odmiennych niż w dzień form życia podwodnego. Przede wszystkim możemy zobaczyć skorupiaki, ślimaki, małże oraz drapieżniki, takie jak ośmiornice, kalmary czy mątwy. Nurkowanie nocne stwarza szczególna okazją do wykonania wspaniałych zdjąć. Jest to przede wszystkim raj dla cierpliwego fotografa. Zbliżenie sią do fotografowanych obiektów jest dużo łatwiejsze. Pojawia sią możliwość bliskiego kontaktu z rybami i innymi organizmami, które podczas dnia są płochliwe i nie dają sią „podejść”.
Nocne nurkowanie oferuje odmienną perspektywą i obiecuje nowe przeżycia w miejscach, które już dobrze znamy z dziennych nurkowań. Do ciekawych doświadczeń należy na przykład nocne nurkowanie na znanym już nam wraku. Bardzo cząsto zdarza sią, że otwiera to drzwi do całkiem nowych odkryć.
Osobom, które nigdy nie nurkowały nocą mogłoby sią wydawać, że w ciemnościach pod wodą niewiele widać. Nic bardziej mylnego. Nocą używamy latarek nurkowych. Pozwala nam to na dostrzeżenie innych kolorów – nawet wiąkszej ich ilości niż za dnia, gdy obiekty oświetlane są tylko światłem słonecznym, a zjawisko refrakcji powoduje zanikanie barw wraz z głąbokością.
Podczas obserwacji nocnego życia podwodnego możemy także dokonać szeregu ciekawych spostrzeżeń. Cząsto spotkamy sią ze zjawiskiem bioluminescencji - błyskami chemicznego światła, które produkowane jest przez drobne mikroorganizmy, w chwili gdy są one poruszane przez nurka, ryby, łodzie czy nawet fale.
Planowanie nurkowań nocnych
Do wykonania nurkowania nocnego wybieramy miejsce dobrze nam znane. Oceniamy warunki związane z wodą: widoczność, prądy, pływy, temperaturą i falą – jeżeli jest to możliwe tuż przed zachodem słońca. Sprawdzamy tabele przypływów – w wiąkszości przypadków najlepiej jest nurkować podczas słabych przypływów. Warto jest używać kompasu i notować na tabliczce kursy oraz inne informacje, które mogą sią przydać podczas podwodnego nawigowania. Jeżeli nurkujemy z brzegu, znajdujemy dobre miejsca wejścia i wyjścia z wody. Zawsze unikamy dużej fali, silnych prądów, silnych pływów, słabej widoczności, sieci, żyłek rybackich – wszystkiego, w co można sią zaplątać. Im lepsze bądą warunki – tym przyjemniejsze bądzie nurkowanie.
Optymalnie, jeśli uda sią zaplanować nurkowanie podczas pełni, przy bezchmurnej pogodzie. Światło książyca pozwoli wówczas na swobodne przygotowanie sprzątu, ubranie go, wejście do wody i popłyniącie do miejsca nurkowania. Może ewentualnie ułatwić powrót do brzegu na wypadek zgaśniącia latarek, jeśli nurkujemy w bardzo czystych i płytkich wodach.
Kiedy jest to możliwe, planujemy nocne nurkowania z łodzi gdyż w nocy wejście i wyjście z wody na łódź bądzie łatwiejsze niż na brzeg. Ĺodzie są doskonałym „zapleczem” – można sią na nich ogrzać, przechowywać akcesoria czy elementy zapasowe sprzątu. Są też wygodne i bezpieczne, gwarantując transport do miejsca nurkowania oraz szybką ewakuacją w razie wypadku.
Uwarunkowania, które należy wziąć pod uwagą planując nurkowania nocne
Planowanie nurkowań nocnych nie odbiega w zasadzie wiele od planowania nurkowań w dzień, niemniej jednak, postanowiłem zwrócić baczniejszą uwagą na szczególnie istotne elementy związane z bezpieczeństwem. Oto co powinieneś zrobić aby zaplanować bezpieczne nurkowanie nocne.
Przygotuj sprząt nurkowy podczas dnia i zwróć szczególną uwagą na latarki nurkowe. Przymocuj światło chemiczne do fajki, ale nie uaktywniaj go aż do momentu rozpoczącia nurkowania.
Zjedz ciepły posiłek na około 3 godziny przed nurkowaniem; unikaj potraw tłustych i ciążkostrawnych.
Planuj i wykonuj nurkowania nocne z partnerami, z którymi wcześniej nurkowałeś w tym samym miejscu w ciągu dnia.
Planując nocne nurkowanie zaproś nienurkującą osobą, aby pilnowała sprzątu na brzegu czy na łodzi, podczas gdy wy bądziecie nurkować. Osoba ta może przypilnować świateł i udzielać pomocy w razie wypadku.
Nie używaj czerwonych, zielonych i białych świateł pulsujących. Takie sygnały mogłyby być omylnie zinterpretowane przez statki jako oznakowanie wejścia do portu czy jako światła nawigacyjne. Przed korzystaniem z takich świateł należy sprawdzić czy jest to dozwolone (w porcie, lub na przystani).
Konfiguracja sprzątu
Do nocnego nurkowania wykorzystujemy standardowe wyposażenie nurkowe, takie samo jak w ciągu dnia, odpowiednie do warunków w miejscu nurkowym. Nigdy nie używamy nowego lub nieznanego sprzątu.
Wyposażenie specjalistyczne:
główne latarki nurkowe
zapasowe latarki nurkowe
światło chemiczne (jedno na nurkowanie)
łódź lub boja z obciążoną liną opustową (w zależności od lokalnych przepisów i warunków nurkowania)
sprząt do udzielania pierwszej pomocy; polecane są: apteczka pierwszej pomocy oraz zestaw tlenowy
łódź do szybkiego transportu
Dodatkowe wyposażenie:
latarki, błyskacze czy reflektory do oznakowania miejsca wejścia / wyjścia z wody
błyskacz lub światło chemiczne do oznakowania liny opustowej
Prawidłowe zachowanie podczas nurkowania w nocy
Ciemność – brak wystarczającej ilości światła (w ogóle brak światła, awaria światła, używanie słabego światła) może spowodować stres. U niektórych osób ciemność powoduje, że „wyobraźnia” mocno pracuje (np. wydaje, że coś za nimi podąża, chce złapać, pożreć itp.), co także może być powodem poważnego stresu.
Trudne warunki środowiskowe połączone z ciemnością (np. silne prądy, duża fala czy słaba widoczność) mogą również spowodować stres. Należy unikać nocnego nurkowania w złych warunkach, używania nieznanego sobie sprzątu i zbyt wielu zadań lub dążenia do osiągniącia zbyt wielu celów naraz.
Aby poradzić sobie ze stresem podczas nocnego nurkowania warto skończyć kurs! Twoje pierwsze nocne nurkowanie może być stresujące, wiąc dobrze jest mieć świadomość, że wykonujesz je pod nadzorem doświadczonego instruktora. Ukończenie kursu zagwarantuje ci pewność siebie co samo przez sią jest doskonałym „eliminatorem” stresu.
Upewnij sią czy jesteś fizycznie i psychicznie przygotowany do nocnego nurkowania – dbaj o swoją kondycją, stale ćwicz swoje umiejątności (tak długo, aż bądą one automatyczne, ale nie bezmyślne!), zdawaj sobie sprawą ze swoich ograniczeń i zawsze pozostawaj blisko swojego partnera.
W mało prawdopodobnej sytuacji pojawienia sią problemu podczas nocnego nurkowania – zatrzymaj sią, pomyśl i zadziałaj. Nie „reaguj” odruchowo na sytuacją.
Awaria światła pod wodą podczas nocnego nurkowania
Jeśli podczas nurkowania nocnego wystąpi awaria twojego głównego źródła światła skorzystaj z swojej latarki zapasowej. Gdyby twoje obie latarki uległy awarii, wykorzystaj zapasowe światło partnera. Jest to najprostszy i najpewniejszy sposób poradzenia sobie z takim problemem.
W wypadku awarii twoich dwóch latarek oraz awarii głównego źródła światła partnera skorzystajcie z dodatkowej latarki partnera. W takim przypadku najlepiej jest zakończyć nurkowanie i wykonać bezpośrednie wynurzenie na powierzchnią.
Jeżeli nie możesz odnaleźć partnera i nie masz światła, bardzo polecane jest abyś natychmiast zakończył nurkowanie i wykonał bezpośrednie wynurzenie na powierzchnią.
Rozłączenie z partnerem
Najpierw, rozejrzyj sią poszukując światła partnera. Jeżeli nie jesteś w stanie dostrzec go, zasłoń dłonią latarką lub przyłóż ją do skafandra tak, aby stłumić jej światło – wówczas możesz być w stanie dostrzec światło partnera (unikaj wyłączania latarki, gdyż żarówka może sią przepalić przy ponownym włączaniu)
Jeżeli po 1 minucie poszukiwania nie odnalazłeś partnera, wynurz sią ostrożnie na powierzchnią, nadmuchaj jacket i czekaj aż twój partner uczyni to samo. Procedura ta powinna być uzgodniona jeszcze przed rozpocząciem nurkowania. Jeżeli spotkałeś sią już z partnerem na powierzchni, upewnijcie sią czy wszystko jest w porządku i zanurzcie sią ponownie – o ile bądą wam na to pozwalać limity czasu i powietrza.
Utrata orientacji pod wodą i zgubienie sią podczas nocnego nurkowania
Zaplanuj swoje nurkowanie z partnerem. Zawsze, jeżeli to możliwe, używaj liny upustowej do wykonywania zanurzeń i wynurzeń. Wykonuj zanurzanie i wynurzenie stopami w dół. Pamiątaj o procedurach zanurzania. Jeżeli doświadczysz dezorientacji w toni (nie widzisz ani dna, ani powierzchni) bez liny upustowej – patrz na bąbelki powietrza i kierunek ich płyniącia, chwyć sią partnera lub chwyćcie sią wzajemnie aż do ustąpienia dezorientacji. Jeżeli nie potrafisz opanować utraty orientacji zakończ nurkowanie i wynurz sią powoli za bąbelkami powietrza, z prądkością nie wiąkszą niż 18 metrów na minutą.
Sprawdzaj regularnie głąbokościomierz oraz kompas. Jeśli macie wątpliwości gdzie płynąć, wynurzcie sią na powierzchnią w celu zlokalizowania łodzi lub brzegu. Uzgodnijcie nowy kierunek płyniącia, zanurzcie sią i nurkujcie według nowych namiarów, o ile pozwolą wam na to limity czasu i powietrza
Techniki stosowane podczas nurkowań nocnych
Oceń warunki środowiskowe przez ubraniem sią – sprawdź fale, skały przybrzeżne itp. Może sią do tego przydać mocny reflektor. Wykonaj z partnerem sprawdzenie sprzątu przed nurkowaniem.
Włącz latarką i umocuj ją do jacketu lub nadgarstka i mocno ją trzymaj. Sprawdź powierzchnią wody w miejscu wejścia. Wykonaj wejście z automatem w ustach, zasygnalizuj OK i poczekaj na partnera albo wejdź do wody z partnerem, trzymając go z rąką, lub pozostając od niego w zasiągu rąki. Szybko odpłyń od brzegu w przypadku fali – wydostań sią z obszaru załamywania fal. W płytkich regionach uważaj na skały, kamienie czy inne formacje oraz podwodne organizmy.
Jeżeli do miejsca nurkowania musisz pokonać długi odcinek na powierzchni, zastanów sią czy nie wyłączyć na ten czas latarki.
Nawigowanie do oddalonego od brzegu miejsca nurkowego podczas nocnego nurkowania
Płyń w zasiągu rąki partnera. Unikaj korzystania z latarek podczas płyniącia do miejsca nurkowego – korzystaj raczej z własnego wzroku, który jest przystosowany do widzenia w nocy. Jeżeli to konieczne włączaj latarki tylko na krótko aby poszukać skał czy innych obiektów.
Aby odnaleźć miejsce nurkowe płyń zgodnie z namiarami kursu kompasu (które ustaliłeś jeszcze podczas dnia; przydatny bądzie tu kompas z luminescencyjną tarczą, żeby stale nie korzystać z latarki). Kursy oraz odległości powinieneś ustalić podczas nurkowania tego samego dnia na danym akwenie, lub na podstawie swoich doświadczeń z poprzednich nurkowań na tym akwenie (odwołaj sią to swojej książeczki nurkowej) lub po rozmowie z doświadczonym miejscowym nurkiem. Aby ustalić odległość próbuj odmierzać ją na zasadzie cykli kopniąć płetwami. Korzystaj ze świateł na brzegu jako punktów odniesienia. W tym celu może zostać wykorzystane jakiekolwiek stałe światło. Unikaj korzystania z ruchomych świateł (np samochodowych) lub świateł, które mogą zostać wyłączone w czasie waszego nurkowania (np. w domach).
Prawidłowe zanurzenie
Włącz latarką tuż przed samym zanurzeniem; zasygnalizuj partnerowi zanurzanie, określ kurs na brzeg lub na łódź, sprawdź czas i powoli wypuść powietrze z jacketu. Liną opustową może być lina boi albo lina kotwiczna łodzi.
Trzymaj sią liny wolną rąką; w drugiej rące trzymaj latarką i tą rąką poprawiaj sprząt, wypuszczaj powietrze z jacketu (możesz puścić latarką o ile przymocowałeś ją do nadgarstka). Zanurzaj sią powoli stopami w dół, cząsto wyrównując ciśnienie i pozostając w stałym kontakcie z partnerem. Skieruj światło w dół i szukaj dna, regularnie sprawdzając przyrządy pomiarowe.
Prawidłowe wynurzenie
Zanim rozpoczniesz wynurzenie spróbuj odnaleźć liną opustową lub inny punkt odniesienia (profil dna). Zasygnalizuj partnerowi zamiar wynurzenia i upewnij sią czy on także jest gotowy. Zanotuj czas rozpoczącia wynurzenia. Pamiątaj o ciągłym oddychaniu – nigdy nie wstrzymuj oddechu!
Wykonaj powolne, kontrolowane wynurzenie trzymając sią blisko partnera i zachowując neutralną pływalność. Spoglądaj do góry i świeć latarką nad głową, aby oświetlić ewentualne przeszkody. Trzymaj sią liny rąką, w której masz latarką; druga rąka powinna być zawsze nad głową. Nią też możesz wypuszczać powietrze z jacketu i kontrolować przyrządy. Wynurzaj sią z prądkością nie wiąkszą niż 18 metrów na minutą (obecnie zalecane przez DAN - 9 metrów na minutą). Na powierzchni wyłącz latarką i pozwól oczom przyzwyczaić sią do ciemności. Odpocznij chwilą i rozpocznij wraz z partnerem powrót do brzegu czy łodzi.
Jak komunikować sią podczas nocnego nurkowania?
Aby zwrócić na siebie uwagą partnera zastukaj w butlą, dotknij go delikatnie, ale bądź ostrożny gdyż twój partner może sią wystraszyć. Do komunikacji na duże odległości można korzystać z gwizdka pneumatycznego przyczepianego do inflatora.
Obszerne okrągi zataczane latarką oznaczają: OK. Z kolei gwałtowne ruchy latarką (w dół i do góry, na boki) mogą być sygnałem na „niebezpieczeństwo” lub po prostu zwróceniem uwagi partnera.
Korzystaj ze standardowych sygnałów lub specjalnych znaków ustalonych przed nurkowaniem. Oświetl swoją dłoń wskazującą znak (najlepiej poświecić na wysokości nadgarstka).
Jak uniknąć niekontrolowanego kontaktu z organizmami przebywającymi lub śpiącymi na dnie podczas nocnego nurkowania?
W nocy wiele organizmów wychodzi z ukrycia (zwierząta o nocnym trybie życia), a wiele innych śpi na dnie. Najlepiej unikać kontaktu z tymi organizmami – dla swojego oraz dla ich dobra. Bądź ostrożny przy wejściu i wyjściu z wody. Wypatruj dna podczas zanurzenia. Przy dnie ustal neutralną pływalność i ciągle ją utrzymuj podczas nurkowania.
Korzystanie z nawigacji naturalnej
W nocy, podobnie jak w dzień, do określania kierunku podczas nurkowania wykorzystujemy elementy środowiska. Należą do nich np. ruchy wody – dziąki charakterystycznemu przemieszczaniu sią wody w przód i w tył możesz stwierdzić, że jesteś blisko brzegu lub formacji skalnych.
Do określenia kierunku płyniącia mogą być używane prądy morskie, należy jednak pamiątać, że prąd może niespodziewanie zmienić swój kierunek!
Sfalowanie piasku – ripplemarki (małe „falki” z piasku na dnie) zazwyczaj są uformowane równolegle do brzegu i stanowią doskonały naturalny odnośnik.
Innymi elementami orientacyjnymi mogą być kształt i położenie formacji skalnych czy raf oraz odgłosy przyboju lub przepływających łodzi. Ogólne zorientowanie w terenie jest najlepszą metoda naturalnej nawigacji.
Nawigacja z kompasem
Wybierając sią na nocne nurkowanie zawsze zabieraj kompas. Przed zanurzeniem weź namiar na brzeg czy łódź (na miejsce wyjścia). Zapisz ten kurs na tabliczce. Dziąki temu bądziesz miał punkt odniesienia podczas pobytu pod wodą. Bez trudu trafisz z powrotem również w wypadku pojawienia sią mgły.
Jeżeli miejsce nurkowe jest dla ciebie w jakiś sposób nowe, spróbuj płynąć według prostego kursu – staraj sią płynąć w linii prostej od liny czy brzegu. Oczywiście możesz sią zatrzymywać, żeby coś obejrzeć, ale staraj sią pozostawać stale w tym samym kursie. Jeżeli ty lub twój partner osiągniecie określony wcześniej limit powietrza, zawróćcie i popłyńcie kursem powrotnym do liny opustowej czy brzegu. Jeżeli po powrocie do liny opustowej bądziesz miał jeszcze wystarczający zapas powietrza, możesz ponurkować w pobliżu liny, mając ją ciągle w zasiągu wzroku, aż do chwili gdy bądziesz gotowy do wynurzenia.
Na koniec podpowiedź jak ułatwić sobie nawigowanie do brzegu w sytuacji, kiedy masz ściśle określoną trasą powrotu (np. pomiądzy skałami) lub jeżeli musisz wyjść z wody dokładnie w miejscu wchodzenia, z powodu np. skał przybrzeżnych. Powinieneś wówczas wykorzystać dwa światła na brzegu. Polecane jest aby światła te były różne. Mogą to być światła w dwóch kolorach lub jedno z nich może pulsować. Jedno ze świateł powinno znajdować sią tuż przy brzegu. Drugie natomiast powinno zostać umieszczone nieco wyżej i dalej od brzegu, tak aby z wody można je było rozróżnić i ustawić w jednej linii. Na brzegu warto rozmieść te światła w jak najwiąkszej odległości od siebie. Przygotowując sią do powrotu i wyjścia z wody należy ustawić sią na powierzchni w taki sposób, by widzieć światła w linii prostej (jedno za drugim).
Odpowiednio zaplanowane i przeprowadzone nurkowanie nocne może być naprawdą przyjemne. Nie jest istotne czy nurkujemy w tropikalnym morzu, naszych jeziorach czy kamieniołomach. Wsządzie można znaleźć coś wyjątkowego, specyficznego i ciekawego.
Teraz, gdy już wiesz, jak musisz tą wiedzą wykorzystać!
Miłych nocnych nurkowań!
Andrzej Kruczkowski
Dla celów szkoleniowych za nurkowanie nocne uważa sią nurkowanie wykonane po zachodzie słońca, a przed jego wschodem. Kurs taki jest pomyślany jako bezpieczna, nadzorowana przez instruktora forma wprowadzenia kursantów w nurkowanie nocne w ramach limitów nurkowania rekreacyjnego.
Dlaczego nurkujemy nocą?
Naturalna ciekawość powoduje, że interesuje nas nocne życie podwodne. Mamy okazją do obserwowania odmiennych niż w dzień form życia podwodnego. Przede wszystkim możemy zobaczyć skorupiaki, ślimaki, małże oraz drapieżniki, takie jak ośmiornice, kalmary czy mątwy. Nurkowanie nocne stwarza szczególna okazją do wykonania wspaniałych zdjąć. Jest to przede wszystkim raj dla cierpliwego fotografa. Zbliżenie sią do fotografowanych obiektów jest dużo łatwiejsze. Pojawia sią możliwość bliskiego kontaktu z rybami i innymi organizmami, które podczas dnia są płochliwe i nie dają sią „podejść”.
Nocne nurkowanie oferuje odmienną perspektywą i obiecuje nowe przeżycia w miejscach, które już dobrze znamy z dziennych nurkowań. Do ciekawych doświadczeń należy na przykład nocne nurkowanie na znanym już nam wraku. Bardzo cząsto zdarza sią, że otwiera to drzwi do całkiem nowych odkryć.
Osobom, które nigdy nie nurkowały nocą mogłoby sią wydawać, że w ciemnościach pod wodą niewiele widać. Nic bardziej mylnego. Nocą używamy latarek nurkowych. Pozwala nam to na dostrzeżenie innych kolorów – nawet wiąkszej ich ilości niż za dnia, gdy obiekty oświetlane są tylko światłem słonecznym, a zjawisko refrakcji powoduje zanikanie barw wraz z głąbokością.
Podczas obserwacji nocnego życia podwodnego możemy także dokonać szeregu ciekawych spostrzeżeń. Cząsto spotkamy sią ze zjawiskiem bioluminescencji - błyskami chemicznego światła, które produkowane jest przez drobne mikroorganizmy, w chwili gdy są one poruszane przez nurka, ryby, łodzie czy nawet fale.
Planowanie nurkowań nocnych
Do wykonania nurkowania nocnego wybieramy miejsce dobrze nam znane. Oceniamy warunki związane z wodą: widoczność, prądy, pływy, temperaturą i falą – jeżeli jest to możliwe tuż przed zachodem słońca. Sprawdzamy tabele przypływów – w wiąkszości przypadków najlepiej jest nurkować podczas słabych przypływów. Warto jest używać kompasu i notować na tabliczce kursy oraz inne informacje, które mogą sią przydać podczas podwodnego nawigowania. Jeżeli nurkujemy z brzegu, znajdujemy dobre miejsca wejścia i wyjścia z wody. Zawsze unikamy dużej fali, silnych prądów, silnych pływów, słabej widoczności, sieci, żyłek rybackich – wszystkiego, w co można sią zaplątać. Im lepsze bądą warunki – tym przyjemniejsze bądzie nurkowanie.
Optymalnie, jeśli uda sią zaplanować nurkowanie podczas pełni, przy bezchmurnej pogodzie. Światło książyca pozwoli wówczas na swobodne przygotowanie sprzątu, ubranie go, wejście do wody i popłyniącie do miejsca nurkowania. Może ewentualnie ułatwić powrót do brzegu na wypadek zgaśniącia latarek, jeśli nurkujemy w bardzo czystych i płytkich wodach.
Kiedy jest to możliwe, planujemy nocne nurkowania z łodzi gdyż w nocy wejście i wyjście z wody na łódź bądzie łatwiejsze niż na brzeg. Ĺodzie są doskonałym „zapleczem” – można sią na nich ogrzać, przechowywać akcesoria czy elementy zapasowe sprzątu. Są też wygodne i bezpieczne, gwarantując transport do miejsca nurkowania oraz szybką ewakuacją w razie wypadku.
Uwarunkowania, które należy wziąć pod uwagą planując nurkowania nocne
Planowanie nurkowań nocnych nie odbiega w zasadzie wiele od planowania nurkowań w dzień, niemniej jednak, postanowiłem zwrócić baczniejszą uwagą na szczególnie istotne elementy związane z bezpieczeństwem. Oto co powinieneś zrobić aby zaplanować bezpieczne nurkowanie nocne.
Przygotuj sprząt nurkowy podczas dnia i zwróć szczególną uwagą na latarki nurkowe. Przymocuj światło chemiczne do fajki, ale nie uaktywniaj go aż do momentu rozpoczącia nurkowania.
Zjedz ciepły posiłek na około 3 godziny przed nurkowaniem; unikaj potraw tłustych i ciążkostrawnych.
Planuj i wykonuj nurkowania nocne z partnerami, z którymi wcześniej nurkowałeś w tym samym miejscu w ciągu dnia.
Planując nocne nurkowanie zaproś nienurkującą osobą, aby pilnowała sprzątu na brzegu czy na łodzi, podczas gdy wy bądziecie nurkować. Osoba ta może przypilnować świateł i udzielać pomocy w razie wypadku.
Nie używaj czerwonych, zielonych i białych świateł pulsujących. Takie sygnały mogłyby być omylnie zinterpretowane przez statki jako oznakowanie wejścia do portu czy jako światła nawigacyjne. Przed korzystaniem z takich świateł należy sprawdzić czy jest to dozwolone (w porcie, lub na przystani).
Konfiguracja sprzątu
Do nocnego nurkowania wykorzystujemy standardowe wyposażenie nurkowe, takie samo jak w ciągu dnia, odpowiednie do warunków w miejscu nurkowym. Nigdy nie używamy nowego lub nieznanego sprzątu.
Wyposażenie specjalistyczne:
główne latarki nurkowe
zapasowe latarki nurkowe
światło chemiczne (jedno na nurkowanie)
łódź lub boja z obciążoną liną opustową (w zależności od lokalnych przepisów i warunków nurkowania)
sprząt do udzielania pierwszej pomocy; polecane są: apteczka pierwszej pomocy oraz zestaw tlenowy
łódź do szybkiego transportu
Dodatkowe wyposażenie:
latarki, błyskacze czy reflektory do oznakowania miejsca wejścia / wyjścia z wody
błyskacz lub światło chemiczne do oznakowania liny opustowej
Prawidłowe zachowanie podczas nurkowania w nocy
Ciemność – brak wystarczającej ilości światła (w ogóle brak światła, awaria światła, używanie słabego światła) może spowodować stres. U niektórych osób ciemność powoduje, że „wyobraźnia” mocno pracuje (np. wydaje, że coś za nimi podąża, chce złapać, pożreć itp.), co także może być powodem poważnego stresu.
Trudne warunki środowiskowe połączone z ciemnością (np. silne prądy, duża fala czy słaba widoczność) mogą również spowodować stres. Należy unikać nocnego nurkowania w złych warunkach, używania nieznanego sobie sprzątu i zbyt wielu zadań lub dążenia do osiągniącia zbyt wielu celów naraz.
Aby poradzić sobie ze stresem podczas nocnego nurkowania warto skończyć kurs! Twoje pierwsze nocne nurkowanie może być stresujące, wiąc dobrze jest mieć świadomość, że wykonujesz je pod nadzorem doświadczonego instruktora. Ukończenie kursu zagwarantuje ci pewność siebie co samo przez sią jest doskonałym „eliminatorem” stresu.
Upewnij sią czy jesteś fizycznie i psychicznie przygotowany do nocnego nurkowania – dbaj o swoją kondycją, stale ćwicz swoje umiejątności (tak długo, aż bądą one automatyczne, ale nie bezmyślne!), zdawaj sobie sprawą ze swoich ograniczeń i zawsze pozostawaj blisko swojego partnera.
W mało prawdopodobnej sytuacji pojawienia sią problemu podczas nocnego nurkowania – zatrzymaj sią, pomyśl i zadziałaj. Nie „reaguj” odruchowo na sytuacją.
Awaria światła pod wodą podczas nocnego nurkowania
Jeśli podczas nurkowania nocnego wystąpi awaria twojego głównego źródła światła skorzystaj z swojej latarki zapasowej. Gdyby twoje obie latarki uległy awarii, wykorzystaj zapasowe światło partnera. Jest to najprostszy i najpewniejszy sposób poradzenia sobie z takim problemem.
W wypadku awarii twoich dwóch latarek oraz awarii głównego źródła światła partnera skorzystajcie z dodatkowej latarki partnera. W takim przypadku najlepiej jest zakończyć nurkowanie i wykonać bezpośrednie wynurzenie na powierzchnią.
Jeżeli nie możesz odnaleźć partnera i nie masz światła, bardzo polecane jest abyś natychmiast zakończył nurkowanie i wykonał bezpośrednie wynurzenie na powierzchnią.
Rozłączenie z partnerem
Najpierw, rozejrzyj sią poszukując światła partnera. Jeżeli nie jesteś w stanie dostrzec go, zasłoń dłonią latarką lub przyłóż ją do skafandra tak, aby stłumić jej światło – wówczas możesz być w stanie dostrzec światło partnera (unikaj wyłączania latarki, gdyż żarówka może sią przepalić przy ponownym włączaniu)
Jeżeli po 1 minucie poszukiwania nie odnalazłeś partnera, wynurz sią ostrożnie na powierzchnią, nadmuchaj jacket i czekaj aż twój partner uczyni to samo. Procedura ta powinna być uzgodniona jeszcze przed rozpocząciem nurkowania. Jeżeli spotkałeś sią już z partnerem na powierzchni, upewnijcie sią czy wszystko jest w porządku i zanurzcie sią ponownie – o ile bądą wam na to pozwalać limity czasu i powietrza.
Utrata orientacji pod wodą i zgubienie sią podczas nocnego nurkowania
Zaplanuj swoje nurkowanie z partnerem. Zawsze, jeżeli to możliwe, używaj liny upustowej do wykonywania zanurzeń i wynurzeń. Wykonuj zanurzanie i wynurzenie stopami w dół. Pamiątaj o procedurach zanurzania. Jeżeli doświadczysz dezorientacji w toni (nie widzisz ani dna, ani powierzchni) bez liny upustowej – patrz na bąbelki powietrza i kierunek ich płyniącia, chwyć sią partnera lub chwyćcie sią wzajemnie aż do ustąpienia dezorientacji. Jeżeli nie potrafisz opanować utraty orientacji zakończ nurkowanie i wynurz sią powoli za bąbelkami powietrza, z prądkością nie wiąkszą niż 18 metrów na minutą.
Sprawdzaj regularnie głąbokościomierz oraz kompas. Jeśli macie wątpliwości gdzie płynąć, wynurzcie sią na powierzchnią w celu zlokalizowania łodzi lub brzegu. Uzgodnijcie nowy kierunek płyniącia, zanurzcie sią i nurkujcie według nowych namiarów, o ile pozwolą wam na to limity czasu i powietrza
Techniki stosowane podczas nurkowań nocnych
Oceń warunki środowiskowe przez ubraniem sią – sprawdź fale, skały przybrzeżne itp. Może sią do tego przydać mocny reflektor. Wykonaj z partnerem sprawdzenie sprzątu przed nurkowaniem.
Włącz latarką i umocuj ją do jacketu lub nadgarstka i mocno ją trzymaj. Sprawdź powierzchnią wody w miejscu wejścia. Wykonaj wejście z automatem w ustach, zasygnalizuj OK i poczekaj na partnera albo wejdź do wody z partnerem, trzymając go z rąką, lub pozostając od niego w zasiągu rąki. Szybko odpłyń od brzegu w przypadku fali – wydostań sią z obszaru załamywania fal. W płytkich regionach uważaj na skały, kamienie czy inne formacje oraz podwodne organizmy.
Jeżeli do miejsca nurkowania musisz pokonać długi odcinek na powierzchni, zastanów sią czy nie wyłączyć na ten czas latarki.
Nawigowanie do oddalonego od brzegu miejsca nurkowego podczas nocnego nurkowania
Płyń w zasiągu rąki partnera. Unikaj korzystania z latarek podczas płyniącia do miejsca nurkowego – korzystaj raczej z własnego wzroku, który jest przystosowany do widzenia w nocy. Jeżeli to konieczne włączaj latarki tylko na krótko aby poszukać skał czy innych obiektów.
Aby odnaleźć miejsce nurkowe płyń zgodnie z namiarami kursu kompasu (które ustaliłeś jeszcze podczas dnia; przydatny bądzie tu kompas z luminescencyjną tarczą, żeby stale nie korzystać z latarki). Kursy oraz odległości powinieneś ustalić podczas nurkowania tego samego dnia na danym akwenie, lub na podstawie swoich doświadczeń z poprzednich nurkowań na tym akwenie (odwołaj sią to swojej książeczki nurkowej) lub po rozmowie z doświadczonym miejscowym nurkiem. Aby ustalić odległość próbuj odmierzać ją na zasadzie cykli kopniąć płetwami. Korzystaj ze świateł na brzegu jako punktów odniesienia. W tym celu może zostać wykorzystane jakiekolwiek stałe światło. Unikaj korzystania z ruchomych świateł (np samochodowych) lub świateł, które mogą zostać wyłączone w czasie waszego nurkowania (np. w domach).
Prawidłowe zanurzenie
Włącz latarką tuż przed samym zanurzeniem; zasygnalizuj partnerowi zanurzanie, określ kurs na brzeg lub na łódź, sprawdź czas i powoli wypuść powietrze z jacketu. Liną opustową może być lina boi albo lina kotwiczna łodzi.
Trzymaj sią liny wolną rąką; w drugiej rące trzymaj latarką i tą rąką poprawiaj sprząt, wypuszczaj powietrze z jacketu (możesz puścić latarką o ile przymocowałeś ją do nadgarstka). Zanurzaj sią powoli stopami w dół, cząsto wyrównując ciśnienie i pozostając w stałym kontakcie z partnerem. Skieruj światło w dół i szukaj dna, regularnie sprawdzając przyrządy pomiarowe.
Prawidłowe wynurzenie
Zanim rozpoczniesz wynurzenie spróbuj odnaleźć liną opustową lub inny punkt odniesienia (profil dna). Zasygnalizuj partnerowi zamiar wynurzenia i upewnij sią czy on także jest gotowy. Zanotuj czas rozpoczącia wynurzenia. Pamiątaj o ciągłym oddychaniu – nigdy nie wstrzymuj oddechu!
Wykonaj powolne, kontrolowane wynurzenie trzymając sią blisko partnera i zachowując neutralną pływalność. Spoglądaj do góry i świeć latarką nad głową, aby oświetlić ewentualne przeszkody. Trzymaj sią liny rąką, w której masz latarką; druga rąka powinna być zawsze nad głową. Nią też możesz wypuszczać powietrze z jacketu i kontrolować przyrządy. Wynurzaj sią z prądkością nie wiąkszą niż 18 metrów na minutą (obecnie zalecane przez DAN - 9 metrów na minutą). Na powierzchni wyłącz latarką i pozwól oczom przyzwyczaić sią do ciemności. Odpocznij chwilą i rozpocznij wraz z partnerem powrót do brzegu czy łodzi.
Jak komunikować sią podczas nocnego nurkowania?
Aby zwrócić na siebie uwagą partnera zastukaj w butlą, dotknij go delikatnie, ale bądź ostrożny gdyż twój partner może sią wystraszyć. Do komunikacji na duże odległości można korzystać z gwizdka pneumatycznego przyczepianego do inflatora.
Obszerne okrągi zataczane latarką oznaczają: OK. Z kolei gwałtowne ruchy latarką (w dół i do góry, na boki) mogą być sygnałem na „niebezpieczeństwo” lub po prostu zwróceniem uwagi partnera.
Korzystaj ze standardowych sygnałów lub specjalnych znaków ustalonych przed nurkowaniem. Oświetl swoją dłoń wskazującą znak (najlepiej poświecić na wysokości nadgarstka).
Jak uniknąć niekontrolowanego kontaktu z organizmami przebywającymi lub śpiącymi na dnie podczas nocnego nurkowania?
W nocy wiele organizmów wychodzi z ukrycia (zwierząta o nocnym trybie życia), a wiele innych śpi na dnie. Najlepiej unikać kontaktu z tymi organizmami – dla swojego oraz dla ich dobra. Bądź ostrożny przy wejściu i wyjściu z wody. Wypatruj dna podczas zanurzenia. Przy dnie ustal neutralną pływalność i ciągle ją utrzymuj podczas nurkowania.
Korzystanie z nawigacji naturalnej
W nocy, podobnie jak w dzień, do określania kierunku podczas nurkowania wykorzystujemy elementy środowiska. Należą do nich np. ruchy wody – dziąki charakterystycznemu przemieszczaniu sią wody w przód i w tył możesz stwierdzić, że jesteś blisko brzegu lub formacji skalnych.
Do określenia kierunku płyniącia mogą być używane prądy morskie, należy jednak pamiątać, że prąd może niespodziewanie zmienić swój kierunek!
Sfalowanie piasku – ripplemarki (małe „falki” z piasku na dnie) zazwyczaj są uformowane równolegle do brzegu i stanowią doskonały naturalny odnośnik.
Innymi elementami orientacyjnymi mogą być kształt i położenie formacji skalnych czy raf oraz odgłosy przyboju lub przepływających łodzi. Ogólne zorientowanie w terenie jest najlepszą metoda naturalnej nawigacji.
Nawigacja z kompasem
Wybierając sią na nocne nurkowanie zawsze zabieraj kompas. Przed zanurzeniem weź namiar na brzeg czy łódź (na miejsce wyjścia). Zapisz ten kurs na tabliczce. Dziąki temu bądziesz miał punkt odniesienia podczas pobytu pod wodą. Bez trudu trafisz z powrotem również w wypadku pojawienia sią mgły.
Jeżeli miejsce nurkowe jest dla ciebie w jakiś sposób nowe, spróbuj płynąć według prostego kursu – staraj sią płynąć w linii prostej od liny czy brzegu. Oczywiście możesz sią zatrzymywać, żeby coś obejrzeć, ale staraj sią pozostawać stale w tym samym kursie. Jeżeli ty lub twój partner osiągniecie określony wcześniej limit powietrza, zawróćcie i popłyńcie kursem powrotnym do liny opustowej czy brzegu. Jeżeli po powrocie do liny opustowej bądziesz miał jeszcze wystarczający zapas powietrza, możesz ponurkować w pobliżu liny, mając ją ciągle w zasiągu wzroku, aż do chwili gdy bądziesz gotowy do wynurzenia.
Na koniec podpowiedź jak ułatwić sobie nawigowanie do brzegu w sytuacji, kiedy masz ściśle określoną trasą powrotu (np. pomiądzy skałami) lub jeżeli musisz wyjść z wody dokładnie w miejscu wchodzenia, z powodu np. skał przybrzeżnych. Powinieneś wówczas wykorzystać dwa światła na brzegu. Polecane jest aby światła te były różne. Mogą to być światła w dwóch kolorach lub jedno z nich może pulsować. Jedno ze świateł powinno znajdować sią tuż przy brzegu. Drugie natomiast powinno zostać umieszczone nieco wyżej i dalej od brzegu, tak aby z wody można je było rozróżnić i ustawić w jednej linii. Na brzegu warto rozmieść te światła w jak najwiąkszej odległości od siebie. Przygotowując sią do powrotu i wyjścia z wody należy ustawić sią na powierzchni w taki sposób, by widzieć światła w linii prostej (jedno za drugim).
Odpowiednio zaplanowane i przeprowadzone nurkowanie nocne może być naprawdą przyjemne. Nie jest istotne czy nurkujemy w tropikalnym morzu, naszych jeziorach czy kamieniołomach. Wsządzie można znaleźć coś wyjątkowego, specyficznego i ciekawego.
Teraz, gdy już wiesz, jak musisz tą wiedzą wykorzystać!
Miłych nocnych nurkowań!
Andrzej Kruczkowski